ارزیابی صفات مورفولوژیکی، عملکرد سرشاخه و تولید اسانس در جمعیت های پنج گونه anthemis

محمدعلی علی زاده، دانشیار، گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران علی اشرف جعفری، استاد، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سید اسماعیل سیدیان، کارشناس، گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران معصومه ایزد پناه، مربی پژوهشی، گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران محمود امیرخانی، کارشناس، گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران محمدرضا پهلوانی، کارشناس، گروه تحقیقات بانک ژن منابع طبیعی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران لیلا حسینی

چکیده

به منظور بررسی صفات مورفولوژیکی و فنولوژیکی خصوصیات 68 جمعیت از پنج گونه جنس آنتمیس (anthemis altissima l.، a. haussknechtii boiss. & reut.، a. pseudocotula boiss.، a. tinctoria l. و a. triumfettii (l.) all.) آزمایشی در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 91-90 در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی البرز کرج اجرا شد. 13 صفت قطر طولی و عرضی تاج پوشش، سطح تاج پوشش، ارتفاع و تعداد گل در بوته، زمان گلدهی و برداشت، وزن تر و خشک، سرشاخه، درصد و عملکرد اسانس، درجه حرارت تجمعی رشد روزانه، gdd زمان گلدهی و برداشت اندازه‏گیری شدند. میانگین صفات رویشی و عملکرد سرشاخه در گونه a. pseudocotula بیشتر از سایر گونه ها بود. این گونه با داشتن کمترین gdd در زمان ظهور گل و رسیدن نسبت به سایر گونه ها زودرس تر بود. عملکرد اسانس دو گونه a. altissima و a. triumfettii به ترتیب با 33 و 59 گرم در بوته از سه گونه دیگر بیشتر بود. عملکرد سرشاخه جمعیت های اردبیل و خوی1 گونه a. tinctoria، بیشتر از سایر جمعیت ها بود. عملکرد سرشاخه جمعیت های سمنان1 و سمنان2 گونه a. triumfettii و عملکرد اسانس جمعیت های شاهرود و سمنان2 از جمعیت های دیگر بیشتر بود. البته جمعیت لوشان و سلماس زودرس تر بودند. جمعیت گلستان گونه a. haussknechtii دارای بیشترین عملکرد سرشاخه و اسانس و زودرس تر بود. در گونه a. pseudocotula جمعیت گلستان2 دارای بیشترین عملکرد سرشاخه و تولید اسانس بوده و جمعیت های گلستان1 و زنجان1 و زنجان2 زودرس بودند. البته بین جمعیت های گونه a. altissima تنوع معنی داری وجود نداشت. در همه گونه ها رابطه مستقیمی بین افزایش عملکرد سرشاخه و تولید اسانس با زودرسی وجود داشت، به طوری که جمعیت های زودرس دارای عملکرد سرشاخه و اسانس بیشتری بودند که از این ویژگی می توان در تولید ارقام مقاوم به خشکی در شرایط دیم استفاده کرد.