ژرف ساخت ناسازواری در شعر اَمل دُنْقُل و بینامتنی قرآنی
چکیده
«طنز ناسازوار» ویژگی بارز شعرسیاسی امل دنقل، شاعر برجستة مصری است که با بهرهمندی بجا و هنرمندانه از آیات و مضامین قرآنی، آن را در شعر خود برجستهسازی کرده است. وی این ساز و کار ادبی را با رندی تمام و زیبایی خیرهکنندهای، برای نشان دادن شرایط نابسامان اجتماعی و سیاسی حاکم برمصر بهکار میبرد تا تفاوت خندهآور اوضاع نابسامان کنونی را با وضعیت آرمانی نشان دهد. زیبایی این ناسازاوریِ طنزگونة سیاسی، در بهرهبرداری و فراخوانی از قرآن برای اهداف سیاسی است که بهصورت شگفتآوری موجب آشنایی زدایی متن شعری شده است؛ بهگونهای که چنین تصور میشود که شاعر قرآن را بر خلاف اهداف آن بهکار میبرد؛ اما چنین نیست. با تحلیل روابط بینامتنی روشن میشود که شاعرِ سرکش مصری توانسته با نقدی گزنده، مخاطبان خود را به وضعیت تلخ سیاسی حاکم آشنا سازد. این مقاله به منظور تبیین متن شعری و پرهیز از برداشتهای ناصواب، با روش تحلیل محتوا بر اساس تحلیل روابط بینامتنی، ارزش ادبی شعر این شاعر را دراستفاده از آیات ومضامین قرآنی روشن میسازد و میکوشد شبهة بهرهبرداری ناصواب از قران را برطرف نماید.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- فرامرز میرزایی — استاد گروه زبان وادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا
- رضا تواضعی — کارشناس ارشد در رشتة زبان وادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
- سیدرضا موسوی — استادیار گروه زبان وادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان