مزدوری در نظام حقوق بین الملل

سیدعلی هنجنی، دانشیار و عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی علی نواری، دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی دانشگاه علامه طباطبائی.

چکیده

یکی از مسائل مطروحه در حوزه ی حقوق مخاصمات مسلحانه، کاربرد مزدور توسط طرفین درگیر در مخاصمه است. کنکاش در سیر اوضاع و احوال عالم، ما را به این نکته رهنمون می شود که پدیده ی مزدوری از گذشته های بسیار دور مطرح بوده است. اگرچه استفاده و استخدام مزدور تا مدت ها امری معمول و متداول تلقی می شده است، لیکن عملکرد مزدوران بالاخص در قاره ی آفریقا در دوران استعمارزدایی، رویکرد بین المللی نسبت به پدیده ی مزدوری را، تغییر داد. مجمع عمومی و شورای امنیت ملل متحد با توجه به خطراتی که از اقدامات مزدوران حاصل شده بود، قطع نامه هایی را علیه پدیده ی مزدوری تصویب نمودند . دولت ها هم در عرصه ی جامعه ی بین المللی یک کنوانسیون منطقه ای و یک کنوانسیون جهانی در زمینه ی مقابله با این پدیده، تصویب نموده اند. حقوق بین الملل بشردوستانه نیز، در این زمینه صرفاً تماشاچی محض نبوده و هرچند بسیار مختصر، به وضع قاعده در این زمینه پرداخته است. به موازات این اقدامات، برخی از دولت ها نیز در نظام حقوق داخلی خود، مقرراتی را در ارتباط با مزدوری، تدوین نموده اند. با این همه، در ارتباط با پدیده ی مزدوری در نظام حقوق بین الملل، به نظر می رسد قواعد موجود چندان مورد استقبال دولت ها قرار نگرفته است. به همین دلیل و با توجه به ظهور شرکت های نظامی و امنیتی خصوصی، تدوین اسناد جدید و جامع در این زمنیه ضروری به نظر می رسد. mercenaries in the international law system abstract: one of the issues raised in the law of armed conflicts is the use of mercenaries by parties to conflicts. analysis of the global situation indicates that mercenaries have been used for a very long time in the past. however, although the use and recruitment of mercenaries has been usual for a long time, the practice of mercenaries especially in africa during the period of decolonization lead to a change international approach towards this phenomenon. the united nations general assembly and security council has passed resolutions against the use of mercenaries according to threats resulting from their activities. states in international society have also adopted a regional convention and a universal convention to combat this phenomenon while international humanitarian law has been no mere spectator and has also laid down rules in this area, although very briefly. in parallel with these measures, some states have adopted regulations in their national legal systems concerning mercenaries. despite existence of rules regulating the use of mercenaries in the international law system, it seems that the existing rules have not been much welcomed by states. for this reason and according to appearance of private military and security companies, it seems necessary to codify new and comprehensive documents in this area. keywords: mercenary, armed conflict, use of mercenaries, international law, convention