مقاله

پدیده مرگ مغزی در ترازوی فقه و حقوق

چکیده

سابقه و هدف: تقدس حیات انسان و کرامت ذاتی وی و حرمت قتل او در تمامی ادیان ابراهیمی مورد تاکید است. در آموزه وحیانی اسلام، قتل یکی از بزرگترین گناهان به شمار می رود و هیچ کس حق ندارد حیات خود یا فرد دیگری را به ناحق سلب نماید. پیشرفت دانش پزشکی و توان بالای نگهداری بیماران و مهارت جراحان و متخصصان در پیوند اعضاء و تشخیص سطح هوشیاری بیماران موجب شده تا نگهداری از بیماران مرگ مغزی، به عنوان یک مسئله روز در دنیای پزشکی مطرح شود. در این مطالعه پدیده مرگ مغزی از دیدگاه فقه و حقوق مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روشها: دیدگاه و فتاوای فقها، علمای معاصر شیعه و حقوق دانان در خصوص مرگ مغزی مورد بررسی قرار گرفت. آیات زیادی در قرآن و روایات فراوانی راجع به حق حیات و ممات انسان وجود دارد که تحقیق و تتبع در اینگونه آیات و روایات از جمله موارد روش دستیابی به یک نتیجه متقن و مستدل بوده است. یافته ها: مرگ عبارت از جدایی و قطع تعلق روح از بدن است. توقف قلب به تنهایی برای استناد به مرگ کافی نیست. ممکن است، پایان دادن به زندگی فردی که دچار مرگ مغزی شده، در مصادیق قتل نفس قرار گیرد. مرگ مغزی به تنهایی برای قطع عضو کافی نبوده و جایز نیست. در آوردن اعضای بیمار مرگ مغزی، قبل از مرگ حقیقی او جایز نیست و بعد از مرگ او هم اشکال دارد. کسی که دچار مرگ مغزی شده و با دستگاه زنده است، جایز نیست دستگاه را از او بردارند و عامل این کار، قاتل به حساب می آید. اذن بیمار مرگ مغزی در اهداء عضو هم مسقط حکم حرمت نیست. نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که از دیدگاه فقهی، مباشران در قطع خدمات و یا اقدام کنندگان به قطع اعضاء بیمار مرگ مغزی که منجر به مرگ قطعی بیمار می گردد، مرتکب فعل حرام شده و ضامن خسارات وارده می باشند. در صورت اذن بیمار و اولیای دم در اهداء عضو، حق قصاص و دیه ساقط و در غیر این صورت، حق قصاص و دیه برای اولیای دم ثابت می باشد.

اسناد مشابه

  • پدیده مرگ مغزی در ترازوی فقه و حقوق

    سابقه و هدف: تقدس حیات انسان و کرامت ذاتی وی و حرمت قتل او در تمامی ادیان ابراهیمی مورد تاکید است. در آموزه وحیانی اسلام، قتل یکی از بزرگترین گناهان به شمار می رود و هیچ کس حق ندارد حیات خود یا فرد دیگری را به ناحق سلب نماید. پیشرفت دانش پزشکی و توان بالای ...

  • مبانی حکم حیات و موت در پدیده مرگ مغزی از منظر فقه مذاهب اسلامی

    مرگ طبیعی انسان با توقف قلب و تنفس شروع می‌شود و سپس اعضای دیگر حیات خود را از دست می‌دهند که این پدیده مورد پذیرش پزشکان، فقهای فریقین و عرف واقع شده است؛ اما عمده‌ترینِ تردیدها در مرگ انسان، از ناحیه سلولهای مغزی است که در چنین حالتی، قلب به‌فعالیت می‌پردازد اما زنده بودن انسان

  • پیوند اعضای مبتلایان به مرگ مغزی در فقه و حقوق بشر

    مقاله۲۰۲۴حقوق بشرعبد الرحیم سلیمانی

    مرگ مغزی و پیوند اعضای مبتلایان به آن از موضوعات جدیدی است که تنها فقیهان معاصر درباره آن نظر داده‌اند. اکثریت این فقیهان مرگ و حیات را موضوعی عرفی شمرده، پیوند اعضای مبتلایان به مرگ مغزی را اجازه نداده‌اند. با این حال برخی از آنان، مرجع تشخیص مرگ مبتلایان به مرگ مغزی را عرف خاص

  • مرگ مغزی از منظر حقوق اسلامی

    مقالهحقوق پزشکیمحمد مهدی توکلی، mohamad mehdi tavakoli مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

    تعیین لحظه دقیق مرگ در حقوق از آن رو دارای اهمیت فوق العاده است که از یک سو در حقوق ارثیه و تعیین وارثان مؤثر است و از سوی دیگر در مباحثی از حقوق جزا، اثرگذار اثر مهم تری که در دهه های اخیر رخ نموده است، تعیین زمان کالبد شکافی اشخاص و استفاده از اعضای آنها برای پیوندهای پزشکی است

  • مرگ مغزی از منظر حقوق اسلامی

    تعیین لحظه دقیق مرگ در حقوق از آن‌رو دارای اهمیت فوق‌العاده است که از یک‌سو در حقوق ارثیه و تعیین وارثان مؤثر است و از سوی دیگر در مباحثی از حقوق جزا، اثرگذار اثر مهم‌تری که در دهه‌های اخیر رخ نموده است، تعیین زمان کالبد شکافی اشخاص و استفاده از اعضای آنها برای پیوندهای پزشکی است

  • مطالعه ی مرگ مغزی از منظر فقه و حقوق جزا

    مقالهاخلاق و تاریخ پزشکیمحمد رحمتی، mohammad rahmati انجمن جرم شناسی ایران علی اکبر فرحزادی، ali akbar farahzadi اراک،کوی رضوی،خیابان حافظ،کوچه گلستان2،پلاک 4131

    مرگ مغزی از موضوعات مبتلابه در جامعه ی ما می باشد و ممکن است با مفاهیم دیگری چون کما و بعضی موقعیت های زیستی شبیه مرگ اشتباه شود. جهت بررسی وضعیت حقوقی فرد مبتلا به مرگ مغزی لازم است احراز کنیم که فرد مبتلا به مرگ مغزی مرده است یا زنده؟ و شرایط مرگ بیولوژیک بر وی صدق می کند یا خی