برآورد مرگ و میر شیرخواران زیر یک سال و کودکان زیر پنج سال به روش غیر مستقیم با استفاده از داده های سرشماری ایران

الهه رفیعی، elaheh rafiei msc in epidemiology, department of epidemiology, school of public health, shahid beheshti university of medical sciences, tehran, iranکارشناس ارشد اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران سید سعید هاشمی نظری، seyed saied hashemi nazari assistant professor of epidemiology, department of epidemiology, safety promotion and injury prevention research center,school of public health, shahid beheshti university of medical sciences, tehran, iranاستادیار، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات ارتقا ایمنی و پیشگیری از مصدومیت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران یدالله محرابی، yadollah mehrabi professor of medical statistician, department of epidemiology, school of public health, shahid beheshti university of medical sciences, tehran, iranاستاد، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

سابقه و هدف: مرگ و میر کودکان به عنوان شاخصی از توسعه کلی یک کشور و شاخص مهمی از سلامت جامعه می باشد. هدف از انجام این مطالعه تعیین مرگ و میر شیرخواران زیر یکسال، کودکان 1 تا 4 سال، زیر پنج سال و امید زندگی در بدو تولد به روش غیرمستقیم در 31 استان ایران و مقایسه تغییرات آن در فاصله 5 ساله با استفاده از داده های سرشماری سال 1385 و 1390 بوده است. مواد و روش ها: مطالعه حاضر از نوع توصیفی -مقطعی بوده که در آن میزان های مرگ و میرکودکان و امید زندگی در بدو تولد از روی تعداد فرزندان زنده به دنیا آمده، فرزندان در حال حاضر زنده و مدل غرب جدول عمر کول و دمنی در روش غیرمستقیم تراسل برآورد شد. آنالیزهای مربوط با استفاده از برنامه qfive نرم افزار mortpak 4.3 سازمان ملل انجام گردید. یافته ها: متوسط مرگ و میر شیرخواران زیر یکسال، کودکان 1 تا 4 سال، زیر پنج سال و امید زندگی در ایران در سال 85 به ترتیب 3/47، 5/14، 2/61 در هزار تولد زنده و 4/64 سال و در سال 90 به ترتیب 9/21، 1/4، 9/25 در هزار تولد زنده و 1/72 سال بود. بر اساس نتایج سرشماری سال 1390، استان های سیستان و بلوچستان (8/31، 8/38)، خراسان جنوبی (9/30، 7/37) و سمنان (9/29، 3/36) بیش ترین میزان مرگ و میر شیر خواران زیر یکسال و کودکان زیر پنج سال در هزار تولد زنده را داشته اند. در حالی که استان های قم (5/13، 6/15)، مازندران (8/13، 16) و تهران (8/15، 4/18) کم ترین میزان مرگ و میر را داشتند. استنتاج: نتایج نشان داد که شاخص های مرگ و میر کودکان در فاصله بین دو سرشماری کاهش چشمگیری داشته است. هم چنین رتبه بندی استان ها از نظر شاخص های مرگ و میر کودکان و امید زندگی به شناسایی مناطق عقب مانده از برنامه های بهداشت باروری و سلامت کودکان کمک کرده و استراتژی های مداخله برای کاهش مرگ و میر در این مناطق را تشدید می کند.