تاریخ ریخت شناسی اندام برگ در دانش گیاه شناسی ایران اسلامی (از سده سوم تا پنجم هجری)

جمال موسوی، استادیار، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، گروه تاریخ وتمدن ملل اسلامی، تهران، ایران. احمد بادکوبه هزاوه، دانشیار، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، گروه تاریخ وتمدن ملل اسلامی، تهران، ایران. فرزانه غفاری، استادیار، دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران، پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی. سید ماهیار شریعت پناهی، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسؤول)

چکیده

این تحقیق به بررسی تاریخ ریخت شناسی اندام برگ در ایران اسلامی از سده سوم تا پنجم هجری با تاکید بر دستاوردها و نوآوری های آن می پردازد. از لحاظ تاریخ گیاه شناسی، این مقطع زمانی را می توان به دو مرحله شکل گیری و شکوفایی تقسیم کرد. این تحقیق در مرحله اوّل غالبا مبتنی است بر کتاب النبات ابوحنیفه دینوری و الحاوی رازی و در ورحله دوم غالبا مبتنی است بر قانون ابن سینا و صیدنه بیرونی. نتایج حاصل از این تحقیق از لحاظ معیارهای اصلی ریخت شناسی اندام برگ: اندازه، رنگ، بو و طعم، سطح، حاشیه، آرایش بر روی ساقه و شکل پهنک تا حد بسیاری با معیارهای ریخت شناسی برگ در دانش امروزی گیاه شناسی قابل تطبیق است و بر همین مبنا می توان به چارچوب کلّی گیاه شناسی ایرانی دست یافت.