فعالیت ضد میکروبی، رادیکال‏زدایی نیتریک اکساید و سمیت سلولی اسانس آویشن دنایی

mehdi dadashpour، department of biotechnology, faculty of basic sciences, shahed university, tehran, iran iraj rasooli، professor, department of biology, faculty of basic sciences, shahed university, tehran, iran, p.o.code: 3319118651 rahim sorouri zanjani، associated professor, department of microbiology, faculty of medicine, baghiyatollah university of medical sciences, tehran, iran fatemeh sefidkon، professor, department of chemistry, research institute of forests and rangelands, tehran, iran massoud taghizadeh، assistant professor, department of chemistry, faculty of basic sciences, shahed university, tehran-iran shakiba darvish alipour astaneh، department of microbiology, faculty of basic sciences, shahed university, tehran, iran

چکیده

هدف: با وجود اثر سمی برخی از روغن‏های اسانسی، استفاده آن‏ها تحت کنترل نیست. با توجه به گسترش مصرف فرآورده‏های گیاهی، ابعاد مختلف زیست‏شناختی اسانس آویشن دنایی برای اولین بار گزارش می‏شود. مواد و روش‏ها: فعالیت ضد باکتریایی با دو روش انتشار و رقت، رادیکال‏زدایی نیتریک اکساید با روش مارکوکسی و همکاران و سمیت سلولی با روش احیا دی متیل تیازولیل دی فنیل تترازولیوم بروماید به‏وسیله اسانس‏های آویشن دنایی و تجاری و ترکیب شیمیایی اصلی آن‏ها، تیمول، بررسی و مقایسه شد. نتایج: نمای حساسیتی میکروارگانیسم‏ها براساس حساس‏ترین به مقاوم‏ترین سودوموناس آئروژینوزا> استافیلوکوکوس اورئوس> اشریشیا کولی> کاندیدا آلبیکنس و کم‏ترین غلظت مهار کنندگی و کشندگی 04/0-10 میلی‏گرم در هر میلی‏لیتر بود. رادیکال‏زدایی نیتریک اکساید وابسته به دوز با ic50 برابر 5، 75 و 863 میکروگرم و فنل کل معادل 79/6±07/644، 55/2±94/16 و 31/2±33/10 میکروگرم گالیک اسید در هر میلی‏گرم نمونه به‏ترتیب در اسانس آویشن دنایی، اسانس تجاری و تیمول تعیین شد. سمیت سلولی آن‏ها بر سلول‏های طبیعی انسان به‏صورت 50 درصد غلظت ممانعت (ic50) به‏ترتیب 1455، 10/12 و 2867 میکروگرم و در خصوص سلول‏های سرطانی به‏ترتیب 95/4، 61/3 و 1730 میکروگرم بود. نتیجه‏گیری: آویشن با خاصیت خوب ضد میکروبی، می‏تواند در پیشگیری از تشکیل محصولات سمّی نیتروژن واکنش‏گر نیز مؤثر بوده و به‏عنوان یک آنتی‏اکسیدان خوب مستقیماً no و o2− را بزداید. تأثیر کشندگی غلظت کم اسانس بر سلول‏های سرطانی بدون تأثیر منفی بر سلول‏های طبیعی نویدبخش امکان استفاده در مبارزه با سلول‏های سرطانی است.