بررسی الگوهای رشد و دوشکلی جنسی جمجمه در خرس قهوهای (ursus arctos linnaeus, 1758) در رشته کوههای البرز ایران
چکیده
در این پژوهش به دو روش ریختسنجی سنتی و هندسی، الگوی رشد جمجمهای و دوریختی جنسی خرسهای قهوهای[1] از نابالغ تا بالغ در دو جنس نر و ماده در محدودۀ رشته کوه البرز بررسی و مقایسه شد. داده‌های بررسی شده از تصاویر دو بعدی تهیه شده از نمونهها توسط نرم افزار imagej استخراج و الگوی رشد آلومتری به صورت تابع توانی طول کل با استفاده از داده‌های تغییر نیافته اندازه‌گیری شدند. نتایج گویای تغییرات بین بخشهای مختلف جمجمه در افراد بالغ در روش مبتنی بر شکل بود. مطالعۀ الگوی رشد آلومتری بر پایۀ داده های قابل اندازه‌گیری، الگوهای تغییرات جمجمه را در طول رشد بین نرها و مادهها به خوبی نشان داد. طی توسعۀ بخشهای مختلف جمجمه از نابالغ به بالغ دو جنس نر و ماده، رشد به شکل متعادل تا سن مشخص یعنی تا زمانی که دو ریختی جنسی در دو جنس شروع به ظهور میکند ادامه مییابد. مقایسۀ اشکال به دست آمدۀ دو جنس گویای تقویت و استحکام بیشتر بخشهای مختلف جمجمه در جنس نر است. بررسی دوریختی جنسی جمجمۀ خرسها با استفاده از ریختسنجی هندسی نشان دهندۀ وجود دوریختی جنسی در بخشهای مختلف جمجمه در هر سه نمای پشتی، جانبی و شکمی است. به طور کلی، جمجمه در جنس نر بالغ تمایل به بزرگتر شدن و استحکام به نسبت جمجمۀ مادۀ بالغ دارند. در مقابل مادههای بالغ نسبت به همنوعان نر خود جمجمۀ