نقد تصوف در آثار صوفیان قبل و بعد از حملۀ مغول
چکیده
شکلگیری جریان تصوف در قرن دوم هجری، از یک سو منشأ تحولات فراوانی در حوزه های مختلف اجتماعی شده و از سوی دیگر این جریان فکری، پذیرای اندیشه ها، سلیقه ها و برداشتهای گوناگون دینی شده است. این تأثیر و تأثرات سبب بروز درگیری و نزاع درونی جریان فکری تصوف شده است. در مراحل رشد و رونق تصوف، جوامع اسلامی درگیر حمله های بنیان کن مغول شدند که در همۀ سطوح فرهنگی و اقتصادی جامعه تأثیر نهاد و بی شک جریان فکری و اجتماعی تصوف نیز از این تأثیرات نمیتوانست برکنار بماند. در این پژوهش سعی شده نقدهایی که صوفیان سدههای پنجم و ششم – به عنوان سده های قبل از حملۀ مغول - و صوفیان سده های هشتم و نهم -که پس از ویرانی مغول قرار دارد - در آثار خود بر دیگر صوفیان روا داشته اند، استخراج و هر دوره با هم دیگر مقایسه شود تا بتوان از این میان به شناخت بهتر و بیشتری از جریانهای نابه هنجار تصوف قبل و بعد از حملۀ مغول دست یافت. در پایان نتیجه گرفته می شود، حملۀ مغول به شکل مستقیم بر دگرگونیهای صوفیانه و نقدهای درون مشربی آنان تأثیر نگذاشته است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهدی رضائی — استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون
- مریم خسروانی خانیمنی — دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون