سنجش آسیب پذیری اقتصادی و اجتماعی کشاورزان در برابر خشکسالی (مطالعه موردی: گندم کاران شهرستان های کرمانشاه، صحنه و روانسر)
چکیده
وقوع خشکسالی های اخیر در ایران و شدت خسارت های وارد شده، از ادامه آسیب پذیری کشاورزان حکایت می کند. در زمان حاضر مدیریت خشکسالی در کشور ما، بر مبنای مدیریت بحران صورت می گیرد و بدین ترتیب به کاهش تأثیرات و آمادگی در برابر خشکسالی توجه چندانی نمی شود. با توجه به اهمیت موضوع، هدف از این مطالعه سنجش آسیب پذیری اقتصادی و اجتماعی خشکسالی در بین کشاورزان گندم کار از سه منطقه با شدت های متفاوت خشکسالی بوده است: بسیار شدید، فوق العاده شدید و بحرانی در شهرستان های کرمانشاه، صحنه و روانسر. در این مطالعه از روش پیمایشی استفاده شد و داده ها از 370 کشاورز گندم کار با استفاده از روش نمونه گیری طبقه بندی چندمرحله ای جمع آوری گردید. به منظور جمع آوری داده ها از مصاحبة حضوری با کشاورزانی که با خشکسالی در سال های 88-1386 مواجه و دست به گریبان شده بودند، بهره گرفته شد. پس از مرور و مطالعات مقدماتی، شاخص های اجتماعی– اقتصادی آسیب پذیری استخراج شدند. برای سنجش آسیب پذیری اجتماعی- اقتصادی کشاورزان گندم کار از فرمول می بار و والدز (2005) استفاده شد. یافته های پژوهش حاکی از آن اند که کشاورزان گندم کار در شهرستان روانسر بیشترین آسیب پذیری را داشته اند، و کشاورزان گندم کار در شهرستان کرمانشاه با کمترین آسیب پذیری اقتصادی و اجتماعی مواجه بوده اند. دستاوردهای این مطالعه می تواند مسئولان مدیریت خشکسالی استان کرمانشاه را در تخصیص اعتبارات با توجه به میزان آسیب پذیری مناطق یاری برساند.