ارزیابی تحمل به خشکی ژنوتیپ های چغندرقند با استفاده از شاخص های تحمل به خشکی
چکیده
این بررسی با هدف ارزیابی تحمل به خشکی ژنوتیپ های چغندرقند با استفاده از شاخص های تحمل به خشکی در طی سال های 1381 و 1383 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس (زرقان) و در طی سال های 1381 لغایت 1383 در ایستگاه مهندس مطهری کمال آباد کرج انجام گردید. آزمایش به صورت طرح کرت های خرد شده با پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. کرت های اصلی به سه تیمار عدم تنش، تنش ملایم و تنش شدید خشکی (به ترتیب تأمین 100، 75 و 50درصد نیاز آبی) و کرت های فرعی به 10 ژنوتیپ چغندرقند اختصاص یافتند. شاخص های تحمل به تنش (sti)، تحمل به خشکی (tol)، حساسیت به تنش (ssi)، میانگین هندسی بهره وری (gmp)، میانگین حسابی بهره وری (mp)، میانگین هارمونیک (harm) و نسبت افت عملکرد (s) با استفاده از عملکردقند در شرایط تنش (sys) و بدون تنش (syp) محاسبه گردیدند. همبستگی مثبت و معنی دار بین عملکرد قند در شرایط تنش و عدم تنش و برخی از شاخص های محاسبه شده نشان داد که در منطقه زرقان و در شرایط تنش ملایم و شدید شاخص های sti، gmp، mp و harm و در منطقه کرج در تنش ملایم شاخص های sti، gmp، mp و harm و در تنش شدید شاخص های sti، gmp و harm مناسب ترین شاخص ها هستند. با توجه به این شاخص ها و sys و syp بالا و هم چنین نمودار چند متغیره بای پلات مشخص شد که در زرقان ژنوتیپ های 7221-i-79 و mst261*w-7221-i-79 در تنش ملایم و 7221-i-79 در تنش شدید و در کرج ژنوتیپ های mstc2*w-7221-i-79 و 7221-i-79 در تنش ملایم و mstc2*w-7221-i-79 و bp ـ مشهد در تنش شدید برترین ژنوتیپ های مورد آزمایش هستند. توزیع ژنوتیپ ها در فضای بای پلات وجود تنوع ژنتیکی بین ژنوتیپ ها نسبت به تنش خشکی را نشان داد.