ارزیابی تحمل خشکی ژنوتیپ‌های جو با استفاده از شاخص های مقاومت به خشکی
چکیده
بهمنظور شناسایی لاینهای متحمل به خشکی و غربال کردن شاخص های کمی تحمل به خشکی، تعداد 10 لاین اصلاح شده جو در دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک های کاملاً تصادفی با سه تکرار در دو شرایط آبیاری کامل (آزمایش اول) و قطع آبیاری هنگام ظهور 50 درصد سنبله (آزمایش دوم) در مرکز تحقیقات کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان در سال زراعی 92-1391 مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر مبنای عملکرد در شرایط آبیاری کامل و تنش خشکی انتهایی دوره رشد، شاخص های کمی تحمل به خشکی از قبیل: میانگین بهره وری، شاخص تحمل، میانگین هندسی عملکرد، شاخص حساسیت به تنش و شاخص تحمل تنش محاسبه شد. اثر تنش خشکی بر تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه و عملکرد دانه معنیدار بود. نتایج حاصل از مقایسه میانگین ها نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد در شرایط بدون تنش متعلق به لاین arbayan و در شرایط تنش مربوط به لاین malouh می باشد. بیشترین شاخص تحمل به تنش مربوط به ژنوتیپ‌های malouh و manal و بیشترین شاخص حساسیت به تنش مربوط به ژنوتیپ‌های chek-1، glorias، rebelle و qb813 بود. نتایج حاصل از تحلیل همبستگی شاخص ها و میانگین عملکرد در شرایط تنش آبیاری و عدم تنش نشان داد که مناسب ترین شاخص ها برای غربال کردن لاین ها در هر دو شرایط، شاخص های میانگین بهره وری، میانگین هندسی عملکرد و شاخص تحمل تنش است. با توجه به این شاخص ها و عملکرد بالا در دو محیط آبی و تنش، بهترین لاین های متحمل به خشکی که دارای عملکرد بالا در دو محیط آبی و تنش بودند، لاین های abytd-2 و akrask تشخیص داده شدند.