تحلیل اقتصادی مکانیزاسیون و کارائی فنی در مزارع چغندرقند مطالعه موردی در استان فارس
چکیده
در این مطالعه استفاده از فنآوری ماشینهای کشاورزی در معنای خاص مکانیزاسیون در مزارع چغندرقند در استان فارس، مورد بررسی اقتصادی قرار گرفت. آمار و اطلاعات موردنیاز با استفادهاز روش نمونهگیری طبقهبندی شده دو مرحلهای از شهرستانهای فسا، اقلید و داراب که دارای زمینهای متعدد زیرکشت چغندرقند در استان فارس میباشند، در سال زراعی 85-1384 جمعآوری گردید. از مجموع 203 زارع مورد مطالعه 113 کشاورز در گروه بیشتر مکانیزه (الف) و 90 کشاورز در گروه کمتر مکانیزه (ب) قرار گرفتند. در این تحقیق بررسی تاُثیر کاربرد فنآوری ماشینهای کشاورزی در تولید، مقایسه میزان بهکارگیری نهادهها در واحد سطح، عملکرد و درآمد بین دو گروه فوق، مدنظر قرار گرفت. جهـت بررسی روابط تـولید از فرم تابع تـولید کاب - داگلاس استفاده شد. اندازهگیری بهره‌وری متوسط و نهایی بین دو گروه فوق نیز انجام شد. نتایج حاصل نشان داد که بین میانگین عملکرد، هزینه عملیات ماشینی و ساعت آبیاری دو گروه مورد بررسی اختلاف معنیداری وجود دارد. کاربرد فنآوری ماشینهای کشاورزی در مدل برآورد شده نشاندهندة تأثیر مثبت در تولید و بهبود وضعیت تولیدی از سوی کشاورزان بیشتر مکانیزه بود. ضریب این متغیر در مدل برآورد شده برابر با 311/0 بود. بهمنظور تعیین کارایی فنی دو گروه موردنظر از تابع تولید مرزی تصادفی و روش حداکثر درستنمایی برای تخمین استفاده شد. براساس نتایج بهدست آمده آزمون حداکثر درستنمایی برای گروه کمتر مکانیزه حاکیاز پذیرفتهشدن تمام فرضهای مربوطه برای این گروه بوده و بنابراین مقایسه کارایی فنی برای آن امکانپذیر نبود. حداکثر و حداقل کارائی فنی برای کشاورزان گروه بیشتر مکانیزه به ترتیب 99 و 11 درصد و متوسط آن 4/58 درصد بود. این اختلاف زیاد نشان میدهد که میتوان بدون تغییر عمده در فنآوری یا نهادههای این گروه با اعمال روش‌های ترویجی و مدیریتی مناسب این اختلاف را به حداقل رساند.