شبیه سازی حرکت آب و نمک در خاک با استفاده از نرم افزار hydrus-1d
چکیده
در این تحقیق از نرمافزار hydrus-1d برای شبیهسازی انتقال آب و نمک در پروفیل خاک استفاده شده است. آزمایشهای مزرعهای در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 4 تیمار و در 5 تکرار در مزرعه پردیس دانشگاه زابل انجام گرفت. تیمارها شامل 10 نوبت آبشویی با مقدار 100 میلی متر آب آبیاری در هر نوبت و با فواصل زمانی 3 روزه (t1)، 7 نوبت آبشویی با مقدار 150 میلی متر آب و با فواصل زمانی 4 روزه (t2)، 5 نوبت آبشویی با مقدار 200 میلی متر آب و با فواصل زمانی 6 روزه (t3) و 4 نوبت آبشویی با مقدار 250 میلی متر آب و با فواصل زمانی 7 روزه (t4) بودند. اندازهگیری رطوبت و نمک خاک شامل ece، ph، tds، na، k، ca و mg از عمقهای 20-0، 40-20، 60-40، 80-60 و 100-80 سانتیمتری خاک هر هفت روز یک بار در هر تیمار انجام شد. مقایسه میانگین اختلاف ویژگیهای مورد مطالعه در کل پروفیل خاک قبل و بعد از آبشویی نشان داد که تیمار t1 بیشترین مقدار آبشویی tds، ece، na، k، ca و mg را داشته است. با اینحال اختلاف بین تیمارها برای ca از نظر آماری (05/0p ≤) معنیدار نبود. تیمار t1 با t4 در مقادیر ece، tds، na و mg و با تیمار t3 در مقادیر k و mg اختلاف معنیدار (05/0p ≤) داشت. نتایج ترسیمی نشان داد که نرمافزار hydrus-1d بیشترین دقت در شبیه سازی ece، tds و ca را در عمق 40 سانتی متری داشته است. شبیهسازی na در عمق 20 سانتیمتری و mg و k در عمق 80 سانتیمتری، بیشترین دقت را دارا بود. از طرفی دقت شبیهسازی رطوبت خاک در عمق 40 سانتیمتری بیشتر از سایر عمقها بود. در همه تیمارها و صفات اندازهگیری شده، مقدار r2 بین 72/0 تا 88/0، مقدار rmse تقریباً برابر با انحراف معیار دادهها و مقدار ef بین 52/0 تا 97/0 بهدست آمد که نشان میدهد نرمافزار hydrus-1d از توانایی خوبی برای شبیهسازی حرکت آب و نمک در خاک و تخمین پروفیل رطوبت و شوری برخوردار است. بنابراین میتوان در آینده از این نرمافزار برای مدیریت بهتر آبیاری و آبشویی نمک خاکهای شور در سطح منطقه بهره جست.