اثر کشت برنج (oryza sativa l.)، لجن فاضلاب و کودهای شیمیایی بر تغییرات غلظت آهن، روی، مس و منگنز محلول خاک پس از غرقاب
چکیده
غلظت عناصر کم مصرف محلول خاک بر میزان جذب آنها به وسیله گیاه اثر دارد. در این تحقیق، اثر کشت گیاه برنج (oryza sativa l.) رقم علی کاظمی و مصرف لجن فاضلاب و کودهای شیمیایی بر تغییرات غلظت آهن (fe)، روی (zn)، مس (cu) و منگنز (mn) محلول خاک پس از غرقاب در شرایط گلخانهای بررسی گردید. آزمایش بهصورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار، شامل مدت غرقاب در 10 سطح (2، 11، 30، 37، 42، 49، 56، 63، 78 و 92 روز)، منبع و مقدار کودهای آلی و شیمیایی در شش سطح (شاهد، 100% کودهای شیمیایی، 20 گرم لجن فاضلاب بر کیلوگرم خاک با و بدون مصرف 50% کودهای شیمیایی، 40 گرم لجن فاضلاب بر کیلوگرم خاک با و بدون مصرف 50% کودهای شیمیایی)، با و بدون کشت برنج انجام شد. نتایج نشان داد که غلظت zn محلول، در هر دو تیمار باکشت و بدون کشت پس از غرقاب بهطور معنیداری کاهش یافت در حالی که غلظت fe محلول در تمام تیمارهای بدون کشت (به جز 100% کودهای شیمیایی) ابتدا بهطور معنیداری افزایش و سپس کاهش یافت. غلظت mn محلول نیز پس از غرقاب در تمام تیمارهای بدون کشت ابتدا افزایش و سپس کاهش یافت. مصرف لجن فاضلاب و کودهای شیمیایی باعث افزایش غلظت fe، mn و zn محلول خاک در تیمارهای باکشت و بدون کشت گردید. در تمامی تیمارها، غلظت cu محلول خاک ناچیز بود. در اواخر دوره رشد برنج، غلظت fe و mn محلول خاک در تیمارهای باکشت (رایزوسفر) بهطور معنیداری بیشتر از تیمارهای بدون کشت (غیررایزوسفر) بود در حالی که میان تیمارهای باکشت و بدون کشت از نظر غلظت zn محلول خاک تفاوت معنیداری وجود نداشت. به طور کلی، کشت گیاه برنج (فرآیندهای رایزوسفر) و مصرف لجن فاضلاب و کودهای شیمیایی می توانند غلظت عناصر غذایی کم مصرف محلول خاک را تغییر دهند.