پایش تغییرات کاربری اراضی با استفاده از داده های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهرستان اردبیل)
چکیده
افزایش روزافزون جمعیت، توسعه پدیده شهرنشینی و نیاز به تأمین مناطق جدید مسکونی و منابع غذایی برای انسانها باعث تشدید روند تغییر کاربری اراضی در نقاط مختلف جهان شده است. هدف این مقاله بررسی روند تغییر کاربری اراضی در 25 سال اخیر در شهرستان اردبیل میباشد. در این تحقیق، از سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور و روشهای آماری، تغییر سطح کاربریهای اراضی مختلف براساس تفسیر تصاویر ماهوارهای لندست در سه دوره زمانی 1366، 1377 و 1390 بررسی گردید. پس از انجام تصحیحات هندسی و اتمسفری، محدوده مورد نظر با استفاده از نقشههای رقومی زمین مرجع شد. سپس نقاط تعلیمی برای هر یک از طبقات کاربری به تعداد کافی و با پراکنش مناسب اخذ گردید و با استفاده از طبقهبندی نظارتشده و الگوریتم حداکثر احتمال تشابه بهترین ترکیب باندی انتخاب و نقشه کاربری اراضی منطقه برای سالهای 1366، 1377 و 1390 تهیه شد. با استفاده از آزمون صحت کلی و آماره کاپا صحت نقشههای تولیدی تعیین گردید. نتایج نشان داد که سطح کاربریهای زراعت آبی، باغات، مناطق مسکونی، صنعتی و نیز اراضی بایر در فاصله سالهای 1366 تا 1390 افزایش یافته و در مقابل سطح کاربریهای جنگل، مرتع و اراضی دیم روندی کاهشی داشته اند. به طوری که در دوره 1366 تا 1377 سطح اراضی مرتعی 20/10% و سطح جنگلها 5/0% کاهش یافته است. سطح اراضی دیم 62/5%، سطح اراضی زراعی آبی 8/1% و اراضی بایر 8/1% افزایش یافت. در دوره 1377 تا 1390 سطح اراضی مرتعی 9/7%، سطح اراضی دیم 52/11% و سطح جنگلها 69/3% کاهش یافته است. سطح اراضی زراعی آبی 2/1% و اراضی بایر 7/17% افزایش یافته است. ضریب کاپا برای نقشه های سالهای 1987، 1998 و 2010 به ترتیب 81/0، 87/0 و 89/0 بود.