ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت ها و سکونتگاه ها از پدیده فرونشست زمین در دشت دامغان
چکیده
ارزیابی آسیب پذیری در ارتباط با رخداد فرونشست به سبب فراگیری فضایی و هم چنین حدوث کند و بطئی با وجود اثرات خسارت بار؛ به سهولت قابلیّت شناسایی و درک ندارد. ارزیابی اثرات این پدیده نیازمند ابزار دقیق با قابلیّت کاربرد در سطح فضایی گسترده است. از همین رو در این تحقیق به منظور یافتن الگوی فضای آسیب پذیری منتج از فرونشینی زمین در دشت دامغان، ابتدا نرخ و دامنه فرونشست، طی دوره زمانی 6 ماهه با بهره گیری از داده های راداری سنجنده asar به کمک تکنیک تداخل سنجی تفاضلی راداری (d-insar) استخراج شد که نتایج حاکی از حدوث فرونشستی سالانه 7 سانتی متر بوده است. به منظور استخراج آسیب پذیری سازه ها و مستحدثات مستقر در محدوده مورد مطالعه ناشی از فرونشست، هسته های در حال فرونشست با نرخ و دامنه فضایی آن از طریق تداخل نگار تولیدی استخراج شد. برای درک بهینه و ارزیابی نظام مند آسیب پذیری؛ سازه ها و ساختارها به سه دسته سطح، خط و نقطه تقسیم و با روی هم گذاری هریک از لایه ها و پهنه های متشکّل از طبقات سه گانه فرونشست، میزان خطرپذیری و میزان حدوث مقادیر فرونشست مربوط به انواع زیرساخت ها در محیط نرم افزاری مورد ارزیابی قرار گرفت. درقدم بعد؛ جهت راستی آزمایی یافته ها و بسته به الگوی فضایی تاثیر گذاری فرونشینی، در هریک از طبقات فرونشست؛ نقاط کنترل زمینی در هریک از این دسته ها بر روی تصاویر انتخاب و اقدام به پی جویی آن ها در سطح محدوده گردید. نتایج حاصل از این پیمایش، مؤید شناسایی و ثبت عوارضی چون گسیختگی های طولی (عمدتاً در لبه ها و مرز هسته های فرونشست)؛ فرونشینی شعاعی و ایجاد فروچاله؛ و دگرگون شدن چاه های بهربرداری می باشد. توأماً قرار گیری تأسیساتی چون راه ها و خط آهن و هم چنین مساکن در طول این گسیختگی ها رؤیت و تغییرات ثبت شد؛ و عقیم شدن اراضی زراعی و کاهش ظرفیت آبخوان دشت نیز به عنوان آسیب های محیطی فرونشست معرّفی گردید.