تغییرپذیری فضایی- زمانی بارش و دوره های تر و خشک در بخش های جنوبی دریای خزر
چکیده
بررسی حاضر به تغییرپذری بارش در بخشهای جنوبی دریای خزر با استفاده از 8 شاخص پرداخته است. دادههای روزانه بارش برای 5 ایستگاه سینوپتیک برای دوره زمانی 1956-2014 از سازمان هواشناسی دریافت و مورد بررسی قرار گرفت. شاخصهای استخراج شده از بارش شامل طولانیترین دوره خشک سالانه، میانگین تداوم دورههای تر، میانگین بارش دورههای تر، تعداد دورههای تر سالانه، بارش سالانه، طولانیترین دوره تر سالانه، بیشینه بارش سالانه در یک دوره تر و تعداد روزهای بارش است. با به کارگیری آزمون من- کندال (mann–kendall) برای شاخصها مشخص گردید از میان تغییرات همه شاخصها تغییر میانگین تداوم دورههای تر و تعداد روزهای بارش در همه ایستگاهها مشخصتر بوده و دارای روند کاهشی معنیدار هستند. این کاهش معنیدار به شکل فراگیر در همه ایستگاهها مشاهده شد. در هیچ یک از ایستگاهها طولانیترین دوره خشک سالانه (cdd) دارای روند خاصی نبوده است. در بررسی اثر پیوند از دور، همبستگی میان روزهای بارش به صورت ماهانه و شاخص طولانیترین دوره تر سالانه (cwd) با شاخص دریای شمال-کاسپین (ncpi) ارتباط ماهانه زیادی را میان روزهای بارش با این شاخص به ویژه در ماههای ژانویه، آوریل، سپتامبر و دسامبر نشان داد. این همبستگی میان تداوم طولانیترین دوره تر با ncpi مشاهده نشد. وجود کاهش در میزان بارش نه به صورت همهگیر اما کاهش در تعداد و تداوم روزهای بارشی در بخشهای جنوبی دریای خزر نشان از آن دارد حجم بارشهای سالانه در سالهای اخیر در تعداد روزهای کمتری طی سال میبارد.