بررسی روایی نسخه فارسی مقیاس ارزیابی جامع خستگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس

فاطمه مطهری نژاد، fatemeh motaharinezhad msc in occupational therapy, neuromuscular rehabilitation research center, semnan university of medical sciences, semnan, iranکارشناس ارشد کاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی عضلانی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران شهریار پروانه، shahriar parvaneh assistant professor, department of occupational therapy, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iran 3 d assistant professor, department of occupational science and occupational therapy, university of british columbia, vancouver, canadaکانادا: ونکوور، دانشگاه بریتیش کلمبیا، گروه آموزشی کاردرمانی و علم کار ستاره قهاری، setareh ghahari assistant professor, department of occupational therapy, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranassistant professor, phd in occupational therapy, school of rehabilitation therapy, queen`s university, kingston, canadaاستادیار، گروه آموزشی توانبخشی، دانشگاه کویینز، کینگستون، کانادااستادیار، گروه آموزشی کاردرمانی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران امیرهوشنگ بختیاری، amir hoshang bakhtiary professor, department of physical therapy, neuromuscular rehabilitation research center, semnan university of medical sciences, semnan, iranاستاد، گروه آموزشی فیزیوتراپی، مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی عضلانی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان،ایران اکبر بیگلریان، akbar biglarian 6assistant professor, department of statistics & computer, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iran. استادیار، گروه آمار و کامپیوتر، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران یحیی سخنگویی، yahya sokhangoye assistant professor, department of physical therapy, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranاستادیار، گروه آموزشی فیزیوتراپی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران سوزان فورول

چکیده

سابقه و هدف: خستگی یکی از شایع ترین علائم در مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) می باشد. ابزارهای موجود ارزیابی خستگی، شدت و یا تاثیر خستگی را می سنجند و هیچ یک قابلیت راهنمایی درمانگران در درمان و کنترل خستگی را ندارند. مقیاس ارزیابی جامع خستگی در افراد مبتلا به ام اس (cfab-ms) fatigue assessment battery for multiple sclerosis علاوه بر ارزیابی خستگی، فاکتورهای مرتبط با آن را نیز مورد ارزیابی قرار می دهد. هدف از مطالعه حاضر ترجمه و بومی سازی این پرسشنامه و بررسی روایی نسخه فارسی مقیاس ارزیابی جامع خستگی cfab-ms) در افراد مبتلا به ام اس در ایران می باشد. مواد و روش ها: پس از ترجمه مستقیم و برگردان با استفاده از روش بین المللی ترجمه کیفیت زندگی، نسخه فارسی cfab-ms توسط 60 ایرانی مبتلا به ام اس تکمیل گردید. پرسشنامه جهت بررسی روایی صوری و محتوایی در اختیار 10 درمانگر صاحب نظر قرار داده شد و برای روایی ساختاری، ارتباط بین نمرات نسخه فارسی cfab-ms و نمرات پرسشنامه های کیفیت خواب، معیار تاثیر خستگی، درد، وضعیت راه رفتن و مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی بررسی گردید. یافته ها: از نظر 10 درمانگری که در زمینه ام اس خبره بودند، همه سوالات قابل فهم و از نظر فرهنگی قابل قبول بودند. همان گونه که فرض شده بود، نمرات نسخه فارسی مقیاس ارزیابی جامع خستگی در بیماران ام اس با نمرات پرسشنامه های موردنظر ارتباط معنی داری داشت (470/0 تا 863/0 ، 001/0 p<) و روایی قابل قبول تا عالی را نشان داد. استنتاج: براساس نتایج به دست آمده مقیاس ارزیابی جامع خستگی در بیماران مبتلا به ام اس از روایی مطلوب برای ارزیابی علل خستگی در بیماران ام اس در ایران برخوردار است.