اثر مبدأ بذر و درخت مادری بر رشد و استقرار اولیة بلوط ایرانی (quercus brantii) در یاسوج
چکیده
چکیده این تحقیق به منظور بررسی تأثیر مبدأ بذر گونة بلوط ایرانی بر صفات مورفولوژیک بذر و پارامتر های رویشی و زنده مانی نهال های گونة بلوط ایرانی در عرض های جغرافیایی مختلف زاگرس انجام شد. درختان مادری از سه رویشگاه زاگرس شمالی (بانه)، زاگرس میانی (خرمآباد)، و زاگرس جنوبی (یاسوج) انتخاب شدند و بذر آن ها در قالب طرح کاملاً تصادفی در یاسوج در زمین زراعی کاشته شد. سپس، صفات مورفولوژیک بذر و پارامتر‌‌های رویشی نهال، مانند ارتفاع، قطر یقه، تعداد برگ، و حجم در خرداد و مهر و زنده‌مانی نهال اندازهگیری شد. نتایج آنالیز واریانس نشان داد که در رویشگاههای مذکور تمام صفات مورفولوژی بذر، به جز قطر در 1/0 ابتدایی و تعداد در یک کیلوگرم بذر، اختلاف معنیداری با هم دارند. عرضهای جغرافیایی بالا بیشترین قطر، قطر ناف، حجم بذر، و کمترین طول و نسبت طول به قطر را داشتند. صفات رویشی و زنده‌مانی نهالهای حاصل از سه مبدأ بذر اختلاف معنیدار داشتند؛ بهطوری که از نظر صفات رویشی و زنده‌مانی، نهالهای بانه بیشترین مقدار را دارا بودند. نتایج همبستگی نیز نشان داد که قطر، قطر ناف، و حجم بذر همبستگی مثبت، اما طول، نسبت طول به قطر، و تعداد بذر در یک کیلوگرم همبستگی منفی با عرض جغرافیایی و صفات رویشی نهال دارند. بیشترین میزان نسبت تعداد برگ سبز به تعداد برگ کل را نهالهای با مبدأ جنوبی داشتند. نتایج تجزیة خوشه ای و تجزیة تابع تشخیص نیز نشان داد که نهالهای حاصل از بذور درختان مادری با مبدأ بذر بانه و قطر ناف بزرگتر، از استقرار اولیة بهتری در یاسوج برخوردارند.