اثر آللوپاتی علف هرز پیچک صحرایی ( convolvulus arvensis l.) بر گندم triticum aestivum l.) )
چکیده
با توجه به فراوانی و اهمیت علف هرز پیچک صحرایی در مزارع گندم، این بررسی به منظور ارزیابی اثرات آللوپاتی این علفهرز بر جوانه زنی، رشد و عملکرد گندم به صورت آزمایش فاکتوریل در سه تکرار در سالهای 1386 و1387 در شرایط آزمایشگاهی، گلخانهای و مزرعهای اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل عصاره ی حاصل از اندام های مختلف پیچک صحرایی در پنج سطح: عصاره ی عاری از علف هرز(شاهد)، عصاره ی برگ، ساقه، ریشه و کل گیاه، و غلظت های مختلف عصاره ی حاصل از اندام های این علف هرز در چهار سطح: عصاره با غلظت 1 به5، 1 به10، 1 به15 و 1 به20 بودند. تیمارهای عصاره منجر به کاهش جوانه زنی و مولفه های آن نسبت به شاهد شد. عصاره ی ریشه بیشترین اثر کاهشی را بر مولفه های جوانه زنی داشت. عصاره ی ریشه و کل اندام ها با غلظت 1 به 5 کاملاً از جوانهزنی بذور ممانعت کردند. در بررسی گلخانه ای در غلظت های پایین، عصاره ی برگ و در غلظت های بالا عصاره ی ریشه بیشترین اثر را بر صفات بررسی شده نشان دادند. افزایش غلظت عصاره از 1 به 20 تا 1 به 5 کاهش معنی داری را در کلیه صفات باعث شد. میزان کاهش تعداد دانه در بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه نسبت به شرایط شاهد در تیمار با غلظت 5 به1 به ترتیب 17/76، 66/94 و01/99 درصد بود. در شرایط مزرعه ای اضافه شدن بقایای این علف هرز چه به صورت عصاره و چه به صورت بقایای پودر شده، نتایج حاصل از بررسی گلخانه ای را تایید کرد. عصاره یا پودر حاصل از ریشه و کل اندام های گیاهی بیشترین اثرات منفی و عصاره یا پودر ساقه و برگ کمترین اثرات منفی را بر گندم گذاشتند. در شرایط مزرعه ای تیمار عصاره ی پیچک صحرایی 84/74% و اضافه کردن پودر حاصل از بقایای این علف هرز عملکرد گندم را 88% کاهش داد. دلیل اثر بیشتر بقایا نسبت به اضافه شدن عصاره، آزاد سازی تدریجی مواد دگرآسیب در طول دورهی رشد و لذا اثرات درازمدت آنها بر فرآیند رشد و تولید میتواند باشد.