مقایسه اثربخشی عصاره های هیدروالکلی گیاهان آویشن شیرازی، بومادران، حنا و سیر بر ضایعات جلدی ناشی از لیشمانیا ماژور در مدل حیوانی (balb/c)

سیدحسین حجازی، sh hejazi department of medical mycology & parasitology, medicine facultiy, isfahan university of medical sciences, isfahan, iran tel: +98- 311 – 7922427, fax: +98- 311- 6688597اصفهان، خیابان هزار جریب، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده پزشکی، گروه انگل و قارچ شناسی پزشکی، تلفن: 7922427 (0311)، نمابر: 6688597 (0311) لیلا شیرانی بیدآبادی، l shirani - bidabadi skin diseases and leishmaniasis research centre (sedigheh tahereh), isfahan university of medical sciences, isfahan, iranکارشناس، مرکز تحقیقات بیماری های پوستی و سالک صدیقه طاهره (س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان آزاده ذوالفقاری باغبادرانی، a zolfaghari – baghbaderani skin diseases and leishmaniasis research centre (sedigheh tahereh), isfahan university of medical sciences, isfahan, iranکارشناس، مرکز تحقیقات بیماری های پوستی و سالک صدیقه طاهره (س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان صدیقه صابری، s saberi skin diseases and leishmaniasis research centre (sedigheh tahereh), isfahan university of medical sciences, isfahan, iranکارشناس، مرکز تحقیقات بیماری های پوستی و سالک صدیقه طاهره (س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان محمدعلی نیلفروش زاده، ma nilforoushzadeh research center & training of leprosy and skin diseases, department of dermatology, tehran university of medical sciences, tehran, iran.دانشیار، مرکز آموزش و پژوهش بیماری های پوست و جذام تهران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران شهرام مرادی، sh moradi skin diseases and leishmaniasis research centre (sedigheh tahereh), isfahan university of medical sciences, isfahan, iranکارشناس، مرکز تحقیقات بیماری های پوستی و سالک صدیقه طاهره (س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان محسن محمودی

چکیده

مقدمه: سالک در مقایسه با سایر بیماری ها چندان مشکل آفرین نبوده و اغلب ضایعات آن خود به خود بهبود می یابد. به دلایل متعددی مانند طولانی بودن دوره زخم و درمان آن، نازیبا بودن جوشگاه به جامانده، عفونت های ثانویه در محل زخم، ارایه روش درمانی قابل تحمل، در دسترس و کم هزینه همراه با کمترین عوارض جانبی ضروری به نظر می رسد. با توجه به مطالعات مختلف در منابع علم پزشکی و داروشناسی گذشته و بررسی و مطالعه در جدیدترین منابع در زمینه مواد متشکله و خواص درمانی گیاهان، مجموعه ای از مشتقات گیاهی شامل alkaloid، quinones، iridoids، terpenes و indoleanalogues گزارش شده است. بسیاری از این مواد در گیاهان آویشن شیرازی، حنا، سیر و بومادران وجود دارد. هدف: دسترسی به فرمولاسیون دارویی فاقد مواد شیمیایی مضر و بدون عوارض جانبی و موثر. روش بررسی: پس از تلقیح انگل در قاعده دم موش ها (به تعداد 7 سر) و طی 3 هفته در محل تلقیح زخمی ایجاد شد. سپس حیوانات به 9 گروه تقسیم شد. عصاره های هیدروالکلی با استفاده از روش ماسراسیون تهیه شدند، حلال عصاره های نامبرده الکل اتیلیک می باشد. در این بررسی 4 عصاره هیدروالکلی استفاده شد. ابتدا لوسیون را روی زخم گذاشته و این کار 2 مرتبه (صبح و عصر) صورت گرفت. کنترل روند بالینی عفو نت به صورت هفتگی طی 6 هفته پس از بروز زخم ها از طریق اندازه گیری زخم در قاعده دم موش توسط کولیس ورنیه و با تعیین اندازه زخم اعلام شده و از روش anova وpaired t test جهت تجزیه و تحلیل آماری و از آزمون schefeh جهت مقایسه بین میانگین ها استفاده شد. نتایج: نتایج حاصل از بررسی نشان می دهد که با استفاده از آزمون آماری paired t test اختلاف معنی داری بین میانگین قطر زخم ها قبل و پس از درمان در گروه شاهد، بومادران و آویشن مشاهده شد (05/0>p). این آزمون اختلاف معنی داری را بین میانگین قطر زخم ها پس از درمان گروه های تحت درمان با عصاره های گیاهی دیگر و گروه های سه گانه شاهد نشان نداد. با استفاده از آزمون آماری (paired t test) اختلاف معنی داری را بین میانگین قطر زخم ها پس از درمان بین گروه تحت درمان با عصاره های گیاهی و گروه تحت درمان با گلوکانتیم نشان نداد (05/0>p). نتیجه گیری: با توجه به این که عصاره هیدروالکلی آویشن و بومادران در التیام زخم سالک تاثیرخوبی داشته اند، پیشنهاد می شود که این مطالعه با عصاره هیدروالکلی گیاهان آویشن و بومادران در پایه ژل یا پماد و در مراحل ابتدایی ظهور ضایعه در موش های بالب سی تکرار شود.