اثر روزه داری ماه مبارک رمضان بر فعّالیت محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال در بیماران مبتلا به تخمدان پلی کیستیک

فریده فریده ظفری زنگنه، farideh zafari zangeneh assistant professor of research, vali-e-asr, reproductive health research center, tehran university of medical sciences, tehran, iran.استادیار پژوهشی، مرکز بهداشت باروری ولیعصر (عج)، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) محمد مهدی محمد مهدی نقی زاده، mohammad mahdi naghizadeh lecturer of community medicine, school of medicine, fasa university of medical sciences, fasa, iran.مربی گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی فسا (fasa university of medical sciences) رضا رضا سلمان یزدی، rezai salman yazd assistant professor, department of andrology, reproductive biomedicine research center, royan institute for reproductive biomedicine, tehran, iran.استادیار گروه آندرولوژی، مرکز تحقیقات باروری بیومدیکال، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران.سازمان اصلی تایید شده: پژوهشگاه رویان (royan institute) نسرین نسرین عابدینیا، nasrin abedinia m.sc. of psychology, maternal, fetal-neonatal research center, imam khomeini hospital complex, tehran university of medical sciences, tehran, iran.کارشناس ارشد روانشناسی، مرکز مادر، جنین- نوزاد بیمارستان ولیعصر (عج)، مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره)، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) طاهره طاهره معدنی، tahereh madani assistant professor, department of obstetrics and gynecology, royan institute for reproductive biomedicine, tehran, iran.استادیار گروه زنان و مامایی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران.سازمان اصلی تایید شده: پژوهشگاه رویان (royan institute)

چکیده

مقدمه: سندرم تخمدان پلی کیستیک، یک اختلال پیچیدۀ ناهمگن است که عوامل چندی در آن تأثیر دارد. 4 تا 18 درصد زنان در سن باروری به آن مبتلا می شوند که همراه با اختلال در عملکرد باروری، متابولیکی و روانی می باشد. محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال دارای یک نقش اساسی در رشد و تنظیم سیستم تولید مثل در مردان و زنان است و فعالیت این محور در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک بالا گزارش شده است. مطالعه حاضر با هدف مقایسه بیوشیمیایی نوروهورمون های مغزی در دو گروه از زنان مبتلا به تخمدان پلی کیستیک روزه دار و غیر روزه دار انجام شد. روش­کار: این مطالعه مقطعی در مرداد ماه سال 1390 (مصادف با ماه مبارک رمضان) بر روی 40 بیمار مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک که به پژوهشکده رویان تهران مراجعه کرده بودند، انجام شد. بیماران در دو گروه 20 نفره مطالعه (روزه دار) و کنترل (بدون روزه) قرار گرفتند. گردآوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. برای بررسی اثر روزه داری، هورمون های استرس زا در اولین سیکل قاعدگی بعد از ماه رمضان مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری spss (نسخه 18) و آزمون های کای دو، ضریب همبستگی اسپیرمن، تی مستقل و من ویتنی انجام شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی دار در نظر گرفته شد. یافته­ها: در افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک، میانگین سطح هورمون کورتیزول در گروه روزه دار (4/4±2/8 میکروگرم/ دسی لیتر) کمتر از گروه بدون روزه (7/4±2/11 میکروگرم/ دسی لیتر) بود (049/0=p). همچنین میانه سطح هومون نورآدرنالین در گروه روزه دار (5/1273 پیکوگرم/ میلی لیتر) کمتر از گروه بدون روزه (5/1503 پیکوگرم/ میلی لیتر) بود (047/0=p). سطح هورمون های آدرنالین (151/0=p)، بتا اندورفین (543/0=p) و انسولین (818/0=p) در گروه روزه دار نسبت به گروه بدون روزه تفاوت معناداری نداشت. نتیجه­گیری: روزه داری در ماه مبارک رمضان باعث کاهش معنی دار نوروهورمون های استرسی کورتیزول و نورآدرنالین در بیماران مبتلا به تخمدان پلی کیستیک می شود. همچنین مداخله در شیوۀ زندگی در بهبود سلامت بدن مؤثر است.