سنجش عوامل مؤثر بر محیط زیست گرایی زنان ایرانی

امیر ملکی، پروین علی پور

چکیده

بحران محیط زیست، امروزه یکی از گرفتاری های مهم جهانی به شمار می رود. مواجهه با این بحران به منزلۀ یک تلاش جمعی نیازمند ایجاد نگرش‏های محیط زیست گرایانه در مردم است. آنچه در این زمینه درخور تأمل است شناسایی عوامل مؤثر بر محیط‏زیست‏گرایی افراد مختلف جامعه، بالاخص زنان است، زیرا بنا بر دو محور اصلی نظریۀ اکوفمنیسم، یعنی رابطۀ زنان با محیط زیست و نقش آنان در حل مشکلات اکولوژیکی، زنان در توجه به محیط زیست جایگاه ممتاز و ویژه‏ای دارند و از طرف دیگر به علت اینکه زنان با محیط زیست بیشتر عجین اند، می‏توانند از طریق انتقال دانش و علاقۀ زیست محیطی به کودکان در حفظ محیط زیست فعال باشند. از این رو، مطالعۀ عوامل تأثیرگذار بر محیط‏ زیست‏‏گرایی زنان می‏تواند راهگشای بسترسازی برای ایجاد این عوامل و جلب مشارکت زنان در حفاظت از محیط زیست باشد. تحقیق حاضر درصدد شناسایی و مطالعۀ عوامل مؤثر بر محیط‏زیست‏گرایی زنان ایرانی است. بدین منظور، با توجه به تحقیقات انجام شده در این خصوص و با پشتوانۀ نظری اکوفمنیسم و با تحلیل ثانویه داده‏های موج پنجم پیمایش‏ «داده‏های ارزش‏های جهانی»در کشور ایران با حجم نمونۀ 2 هزار و 667 نفر، که با روش نمونه گیری احتمالی چندمرحله‏ای صورت پذیرفته است، به کنکاش در این عوامل می‏پردازد. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد متغیرهای مشارکت اجتماعی، دینداری، دانش زیست محیطی، سن، و تحصیلات با محیط‏زیست‏گرایی زنان ارتباط معنا‏داری ‏دارند، ولی طبقۀ‏ اقتصادی زنان تأثیری بر محیط‏زیست‏گرایی آنان ندارد. همچنین، یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که سه متغیر دانش زیست محیطی، دینداری، و مشارکت توانسته اند 82 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کنند و توضیح دهند.