اولویتبندی زیرحوضه های مناسب بهره برداری جنگل با استفاده از مدل hec-hms (مطالعة موردی: جنگل خیرود)
چکیده
پوشش جنگلی یکی از عوامل بسیار مؤثر بر کاهش سیلاب در شمال ایران است؛ به طوری که در سال های اخیر تخریب، تغییر کاربری، و بهره برداری بی رویه از مناطق جنگلی به شدت سبب افزایش تعداد و بزرگی سیلاب شده است. تاکنون مطالعات اندکی در زمینة هیدرولوژی جنگلهای کشور، بهویژه جنگلهای شمال، صورت گرفته است. در این مطالعه، با بررسی تأثیر اجرای عملیات های بهره برداری فرضی بر هیدروگراف خروجی حوضه، امکان اولویت بندی زیرحوضه های جنگلی جهت بهره‌برداری جنگل فراهم شد. ابتدا با روش scs و مدل بارش ـ رواناب hec-hms سیلاب طرح در دورة بازگشتهای 2، 5، 10، 25، 50، و 100 سال شبیهسازی شد. نتایج نشان داد زیرحوضه‌های a1 و a2 با بیشترین دبی اوج در خروجی این زیرحوضهها در رتبة اول سیل خیزی قرار دارد؛ به طوری که با اجرای سناریوهای بهره برداری نیز در این زیرحوضه ها مقادیر شاخصهای f و f% نسبت به سایر زیرحوضهها به شدت افزایش می یابد. هرچند افزایش شاخص های f با افزایش درصد بهره‌برداری در زیرحوضة a1 و a2 تا حدودی مشابه است، با درنظرگرفتن بزرگی مساحت، پاسخ هیدرولوژیکی حوضه نسبت به بهره برداری از زیرحوضة a1 تا حد زیادی افزایش پیدا می کند. مکان یابی مناطق مناسب جهت اجرای عملیات بهره برداری نیز نشان داد به ترتیب زیرحوضه‌های b3، a4، b2، a3، b1، a2، و در نهایت a1 در اولویت قرار دارند و در غالب زیرحوضه ها با اجرای سناریوی بهره برداری بالای 21 درصد مقدار دبی اوج و حجم سیلاب به شدت افزایش مییابد.