پهنه بندی تأثیر خشکسالی بر پوشش گیاهی توسّط سنجش از دور در دشت یزد ـ اردکان
چکیده
در پژوهش پیش رو شاخصی به نام نمایهی تأثیر خشکسالی (idi) معرّفی شده است که بیانگر تأثیرات درازمدّت شرایط اقلیمی منطقهی مطالعاتی، بر وضعیّت پوشش گیاهی مراتع آن منطقه است. نمایهی تأثیر خشکسالی با تلفیق عواملی چون بارندگی و دما (بهعنوان مهمترین عناصر اقلیمی تأثیرگذار بر پوشش گیاهی منطقهی مطالعاتی) و شاخص پوشش گیاهی savi با استفاده از تصاویر ماهواره ای محاسبه میشود. از مزایای نمایهی مذکور این است که در gis قابل محاسبه بوده و خروجی آن بهصورت نقشه است و بنابراین می تواند پهنه بندی آثار خشکسالی بر پوشش گیاهی منطقهی مطالعاتی را انجام دهد. در این پژوهش نمایهی idi با تلفیق داده های ایستگاه های هواشناسی دشت یزد ـ اردکان برای تهیّهی نقشه های بارندگی و دمای دشت (آمار هشت ایستگاه از بدو تأسیس تا کنون) و یک سری زمانی از داده های ماهواره ای سنجندهی مادیس برای تهیّهی نقشهی savi مراتع (مشتمل بر 30 تصویر از ماه های دارای حداکثر پوشش گیاهی، بین سال های 2000 تا 2009 میلادی) محاسبه و سپس پهنه بندی شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که مناطق شمالی دشت، دارای بیشترین مقدار idi نسبت به مناطق دیگر هستند. بیشتر بودن مقدار عددی این نمایه در این مناطق، نشان دهندهی تأثیرپذیری بیشتر پوشش گیاهی مناطق مذکور از پدیدهی خشکسالی ها و شرایط حاد محیطی است. طبقه بندی idi به کلاسهای شدید، متوسط و ضعیف، نشان می دهد که بیشترین مساحت مراتع دشت یزد ـ اردکان به شدّت تأثیر متوسّط اختصاص یافته (حدود 50%) که این نواحی کمابیش در تمامی نقاط دشت پراکنده شده اند. همچنین تأثیر خشکسالی بر 39 درصد از مساحت مراتع منطقهی مطالعاتی کم و بر 11 درصد باقیمانده شدید بوده است.